حتماً اگر علاقهمند به دنیای قهوه و تهیه نوشیدنی هایی مثل اسپرسو و قهوههای دمی باشید، در برخی ویدیوها و آموزش باریستا دیدهاید که قبل از عصارهگیری مقداری آب به صورت اسپری روی پودر قهوه میپاشند. این کار به ظاهر ساده چه دلیلی دارد؟ آیا واقعا تاثیرگذار است یا صرفا یک ترفند جانبی است؟ در ادامه به طور کامل به این سوال پاسخ میدهیم و نکات جذاب و علمی پشت این موضوع را بررسی میکنیم.
اهمیت جزئیات در دمآوری قهوه
در تهیه قهوه تخصصی (Specialty Coffee) هر جزئیات کوچکی میتواند نتیجه را دگرگون کند. باریستاهای حرفهای حتی کوچکترین تغییرات در نحوه آسیاب، دما، میزان آب یا نحوه پر کردن پرتافیلتر را جدی میگیرند. یکی از این جزئیات که به شدت در سالهای اخیر مطرح شده، اسپری کردن آب روی پودر قهوه قبل از عصارهگیری است.
چرا پودر قهوه رطوبت نیاز دارد؟
پودر قهوه پس از آسیاب شدن، به دلیل ماهیت خود و حرکت سریع تیغههای دستگاه آسیاب، بار الکتریسیته ساکن (Static Electricity) پیدا میکند. این الکتریسته باعث میشود ذرات ریز قهوه مثل گرد و غبار در هوا معلق شوند، به جدار ظرف یا سینی پایبند شوند و هنگام ریختن پودر داخل پرتافیلتر یا وسیله دمآوری، پخش و هدر بروند.
علاوه بر این، این رفتار پودر خشک سبب میشود نحوه فشردهسازی (تَمپ کردن) و بعدا عبور آب از میان پودر یکنواخت نباشد. در نتیجه، عصارهگیری شما غیریکدست و افت کیفیت پیدا میکند.
باریستاهای باتجربه از یک تکنیک به نام «Weiss Distribution Technique (WDT)» و همچنین روش اسپری آب قبل از دمآوری استفاده میکنند. کافی است قبل از انتقال پودر قهوه به سبد پرتافیلتر یا همینطور سبد دمآوری، یک یا دو پاف آب توسط اسپری ریزپاش روی پودر بپاشید.
فواید اسپری آب روی قهوه
- کاهش الکتریسیته ساکن:
رطوبت بسیار اندک باعث میشود ذرات قهوه کمتر در هوا معلق شده یا به دیوارهها نچسبد.
- جلوگیری از هدررفت پودر:
هنگام انتقال پودر قهوه از ظرف آسیاب به پرتافیلتر یا دستگاه دمی، کمترین مقدار در محیط پخش شده و دور ریخته نمیشود.
- توزیع یکنواخت پودر:
باعث میشود مرحله تمپ کردن راحتتر انجام شود و پودر بهتر فشرده و صاف شود. این یعنی عبور یکنواخت آب در همه قسمتها و عصارهگیری کاملتر.
- افزایش کیفیت عصارهگیری:
عناصر معطر و طعمدهنده قهوه به بهترین شکل استخراج شده و شما طعم واقعی و متعادلتری خواهید داشت.
- تمیزی دستگاه و محیط:
با اسپری آب، پودرهایی که معمولا روی میز یا محیط کار پخش میشوند، دیگر وجود نخواهند داشت و محل کار شما همیشه حرفهای میماند.
آیا آب اسپری شده به طعم قهوه آسیب میزند؟
این سوال بسیاری از مبتدیان است! خبر خوب این که مقدار آب مصرفی در این روش معمولاً کمتر از ۲ میلیلیتر بوده و اثری در طعم نهایی قهوه ندارد؛ بلکه صرفاً به کنترل ذرات و بهبود فرایند عصارهگیری کمک میکند. البته هرگز از آب زیاد استفاده نکنید؛ رطوبت بالا میتواند بافت پودر را به هم زده و حتی باعث چسبیدگی بیش از حد شود.
چه اسپری آبی مناسب این کار است؟
از بطری اسپریهای آرایشی کوچک یا مدلهای مخصوص کافیشاپ استفاده کنید تا پودر قهوه به طور یکنواخت رطوبت بگیرد. استفاده از آب تصفیهشده یا آب معدنی با سختی مناسب توصیه میشود تا ناخالصی وارد فرآیند عصارهگیری نشود.
این ترفند فقط برای دستگاه اسپرسو است؟
خیر!
این روش برای همه ابزارهای دمآوری که پودر قهوه را در مخزن یا سبد دمآوری میریزید (V60، کمکس، فرنچپرس و… ) قابل استفاده است و بهویژه در آسیابهای حرفهای که دانهها دارای الکتریسیته ساکن بیشتری میشوند، تاثیرگذارتر خواهد بود.
در ظاهر ممکن است فکر کنیم اسپری کردن آب روی پودر قهوه یک کار جانبی یا شومنگونه است، اما این ترفند برای باریستا های حرفه ای یکی از عوامل کلیدی برای دستیابی به قهوهای حرفهای و باکیفیت است. اگر میخواهید قهوه خوشطعم، یکدست و حرفهای در خانه یا کافیشاپ تهیه کنید، این تکنیک را در آموزش باریستایی جدی بگیرید.
سوالات متداول درباره اسپری آب روی پودر قهوه
اسپری کردن آب روی پودر قهوه چیست؟
اسپری کردن مقدار بسیار کمی آب روی دانه یا پودر قهوه روشی است که برای کاهش الکتریسیته ساکن هنگام آسیاب استفاده میشود و به آن تکنیک RDT گفته میشود.
هدف از اسپری کردن آب روی قهوه چیست؟
این کار باعث کاهش پراکندگی پودر قهوه، تمیزتر ماندن آسیاب و یکنواختتر شدن ذرات آسیاب میشود.
آیا اسپری کردن آب روی قهوه بر طعم آن تأثیر میگذارد؟
در صورت استفاده صحیح و مقدار بسیار کم آب، تأثیر منفی بر طعم قهوه ندارد و حتی میتواند به استخراج یکنواختتر کمک کند.
چه مقدار آب برای اسپری کردن مناسب است؟
معمولاً یک یا دو اسپری بسیار ریز یا چند قطره آب برای هر دوز قهوه کافی است و نباید باعث خیس شدن قهوه شود.
آیا این روش برای همه آسیابها مناسب است؟
بیشتر برای آسیابهای خانگی و آسیابهایی که الکتریسیته ساکن بالایی دارند کاربرد دارد، اما در آسیابهای صنعتی معمولاً نیاز نیست.
آیا اسپری کردن آب باعث زنگزدگی آسیاب میشود؟
در صورت استفاده درست و مقدار بسیار کم آب، خطر زنگزدگی وجود ندارد، اما نباید آب مستقیماً وارد تیغه یا موتور شود.
این روش بیشتر برای چه نوع قهوهای استفاده میشود؟
اسپری کردن آب بیشتر برای قهوههای اسپرسو و دمی که دقت در آسیاب اهمیت بالایی دارد استفاده میشود.
آیا میتوان به جای اسپری از قاشق خیس استفاده کرد؟
بله، میتوان با یک قاشق یا انگشت کمی مرطوب چند قطره آب به دانههای قهوه اضافه کرد، اما اسپری کنترل بهتری ایجاد میکند.
آیا اسپری کردن آب روی قهوه در کافیشاپها رایج است؟
این روش بیشتر در محیطهای تخصصی، باریستاهای حرفهای و دمآوری نسل سوم رایج است.
اگر خواستید، میتونم این بخش رو خیلی کوتاهتر، تخصصیتر یا مناسب اسکیما FAQ برای سئو هم براتون آماده کنم.
