در این مقاله، به صورت کاملاً علمی، همراه با توضیح روان و قابلفهم، تمام فواید، مضرات، محدودیتها و مقدار مجاز مصرف قهوه در بارداری را بررسی میکنیم و نتیجه گیری میکنیم که قهوه در بارداری چند درصد مضر و چند درصد مفید است!
قهوه برای بعضی خانم ها جزو جداناشدنی روتین روزانه شان می باشد و حتما باید هر روز 3 الی 5 فنجان قهوه اسپرسو بنوشند، می توان گفت به آن و کافئینش اعتیاد دارند که البته این درباره آقایان نیز صدق می کند، تنها تفاوتی که این میان بین اعتیاد به مصرف قهوه و مصرف کردن با مصرف نکردن آن وجود دارد برای خانم هاست، آن هم وقتی باردار می شوند. در سری دوره های آموزش باریستا نیز راجب فواید و مضرات قهوه به صورت تخصصی بررسی می شود.
قهوه و اسپرسو در دوران بارداری؛ نکتهای که باید اول بدانید
برای شروع باید یک حقیقت مهم را بدانیم کافئین از جفت عبور میکند و وارد بدن جنین میشود و از آنجایی که جنین در ماههای اول آنزیمهای لازم برای تجزیه کافئین را ندارد، اثر آن طولانیتر باقی میماند. بنابراین نکته کلیدی این است، مصرف قهوه در دوران بارداری ممنوع نیست، اما باید کنترلشده، محدود و زیر حد مجاز باشد.
فواید قهوه در بارداری
اگرچه مصرف قهوه باید محدود باشد، اما مقدار کم آن میتواند فواید مهمی داشته باشد که بسیاری از مادران آن را تجربه میکنند.
1.افزایش انرژی و رفع خستگی
بارداری بهخصوص در سه ماهه اول با موارد زیر همراه است:خستگی شدیدافت انرژی، خوابآلودگی مداوم، تغییرات هورمونی
مصرف مقدار کمی اسپرسو (فرضا نصف شات یا یک قهوه ضعیفتر مثل آمریکانو) میتواند: سطح انرژی را بالا ببرد، تمرکز را افزایش دهد، از خوابآلودگی روزانه جلوگیری کند. البته این انرژی موقتی است اما برای مادرانی که کار میکنند یا فرزند دیگری دارند، کمککننده است.
2. بهبود خلقوخو
تغییرات هورمونی باعث نوسانات خلقی در بارداری میشود. کافئین با اثر روی سیستم عصبی مرکزی باعث: افزایش دوپامین، افزایش سطح هوشیاری، کاهش احساس افسردگی، بهبود مود روزانه میشود. البته مصرف زیاد آن اثر عکس دارد، بنابراین مقدار کم بهترین انتخاب است.
3. کمک به کاهش یبوست
تحریک رودهها از اثرات شناخته شده قهوه است. از آنجا که بسیاری از زنان باردار در سه ماهه اول و سوم دچار یبوست میشوند، یک فنجان قهوه ملایم میتواند:،حرکت روده را بهتر کند، احساس سنگینی شکم را کاهش دهد
4. منبع مناسب آنتیاکسیدان
قهوه از قویترین منابع آنتیاکسیدانها در رژیم روزانه بسیاری از انسانهاست. مصرف مقدار کم قهوه میتواند: به تقویت سیستم ایمنی، کاهش التهاب، محافظت در برابر رادیکالهای آزاد کمک کند؛ موضوعی که در دوران بارداری اهمیت بیشتری دارد.
مضرات قهوه در بارداری
در کنار فواید، مصرف بیش از حد قهوه یا مصرف اسپرسو میتواند مشکلاتی ایجاد کند مه در دسته مضرات قهوه در بارداری قرار می گیرد. در ادامه کامل توضیح میدهیم.
1. افزایش ریسک سقط (در مصرف بیش از حد)
پژوهشها نشان میدهد مصرف بیش از ۲۰۰ میلیگرم کافئین در روز میتواند خطر سقط را افزایش دهد. این خطر: بیشتر در سه ماهه اول و یا بیشتر در مادرانی با سابقه سقط بیشتر در مصرف ناگهانی و زیاد قهوه مشاهده میشود.
2. کموزنی نوزاد هنگام تولد
کافئین زیاد، رشد جنین را کند میکند. علتش این است که: جریان خون رحم را کاهش میدهد . همچنین روی رشد جفت اثر میگذارد. اگر مادر باردار روزانه بیش از ۲ شات اسپرسو یا نوشیدنیهای پرکافئین مصرف کند، احتمال دارد نوزاد با وزن کمتر متولد شود.
3. افزایش ضربان قلب و اضطراب
کافئین روی سیستم عصبی اثر محرک دارد و اگر مقدار زیادی مصرف شود: تپش قلب، بیقراری، اضطراب، لرزش دست، احساس گرگرفتگی ایجاد میکند. این علائم در دوران بارداری آزاردهندهتر میشوند.
4. تشدید رفلاکس معده
بسیاری از مادران باردار در ماههای مختلف دچار: سوزش سر دل، ترش کردن، رفلاکس معده میشوند. قهوه (بهویژه اسپرسوی رست تیره) این علائم را بدتر میکند؛ خصوصاً اگر صبح ناشتا مصرف شود.
5. اختلال خواب
قهوه نیمهعمر طولانی دارد و اثر آن تا ۸ ساعت باقی میماند. اگر مادر باردار دیر وقت قهوه بنوشد ممکن است: بیخوابید، خواب سبک . بیداری شبانه را تجربه کند.
خوردن قهوه در سه ماه اول بارداری
سه ماه اول بارداری یکی از حساسترین دورههای رشد جنین است. در این دوره اندامهای اصلی جنین در حال شکلگیری هستند و هر عاملی که بتواند روند رشد را تحت تأثیر قرار دهد اهمیت زیادی پیدا میکند. بسیاری از پزشکان توصیه میکنند که مادران در سه ماه اول میزان کافئین را تا حد امکان کاهش دهند یا تنها مقدار بسیار کمی مصرف کنند. دلیل اصلی این توصیه آن است که احتمال سقط جنین در این دوره بیشتر از ماههای بعدی است و بدن جنین توانایی لازم برای تجزیه کافئین را ندارد.
البته این موضوع به معنای ممنوعیت کامل قهوه نیست؛ بلکه منظور این است که مادر باید مصرف خود را به حداقل ممکن برساند. اگر زنی قبل از بارداری عادت به نوشیدن روزانه قهوه داشته باشد، میتواند برای کنترل هوس یا جلوگیری از سردرد ناشی از قطع ناگهانی کافئین، مقدار کمی قهوه بسیار رقیق مانند نصف شات اسپرسو، یک قهوه فوری ملایم یا آمریکانوی رقیق مصرف کند. اما اگر مادر سابقه سقط داشته، لکهبینی دارد یا پزشک توصیه به پرهیز کرده باشد، بهتر است مصرف را تا پایان سه ماه اول قطع کند.
میزان مجاز مصرف قهوه در بارداری
یکی از مهمترین معیارها در مصرف قهوه در بارداری تعیین میزان کافئین روزانه است. اغلب منابع معتبر پزشکی از جمله سازمان جهانی بهداشت و کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا توصیه میکنند که مادران باردار روزانه بیش از ۲۰۰ میلیگرم کافئین مصرف نکنند. برای اینکه این مقدار بهتر قابل درک باشد، باید بدانیم هر نوع قهوه چقدر کافئین دارد. یک شات اسپرسو معمولاً بین ۶۰ تا ۸۰ میلیگرم کافئین دارد، بنابراین معمولاً مادر میتواند یک اسپرسوی رقیق یا یک لاته با یک شات اسپرسو بنوشد بدون اینکه از حد مجاز فراتر رود. قهوههای دمآوری شده بین ۹۰ تا ۱۵۰ میلیگرم کافئین دارند و مصرف آنها نیاز به دقت بیشتری دارد. قهوههای فوری معمولاً کافئین کمتری دارند و قهوه دکاف تقریباً بدون کافئین است.
به طور خلاصه میتوان گفت اگر مادر تنها یک فنجان قهوه ملایم یا یک اسپرسوی بسیار سبک مصرف کند، در محدوده سالم قرار دارد. البته باید مجموعه تمام کافئینهای روزانه شامل چای، نسکافه، شکلات و نوشابه نیز در نظر گرفته شوند.
هوس قهوه در بارداری
بسیاری از زنان باردار از هوس شدید به خوردن قهوه صحبت میکنند. برخی افراد حتی میگویند که قبل از بارداری علاقهای به قهوه نداشتهاند اما ناگهان در ماههای اول یا دوم میل شدیدی به نوشیدن اسپرسو یا قهوه دمآوری پیدا کردهاند. این هوس کاملاً طبیعی است و علتهای مختلفی دارد. یکی از دلایل اصلی آن افت انرژی و احساس خستگی است که بسیاری از زنان در دوران بارداری تجربه میکنند. کافئین برای بدن یک محرک است و مغز احساس میکند که مصرف آن میتواند خستگی را کاهش دهد. از طرفی اگر فرد قبل از بارداری عادت همیشگی به نوشیدن قهوه داشته باشد، ترک ناگهانی آن باعث سردرد و بیحوصلگی میشود و بدن او را به سمت مصرف دوباره میبرد.
در کنار اینها تغییرات هورمونی در دوران بارداری حس بویایی را قویتر میکند. بوی قهوه یکی از محرکترین بوها برای مغز است و همین موضوع میتواند احساس میل به نوشیدن آن را بیشتر کند. برای رفع هوس قهوه بدون ایجاد آسیب، مادر میتواند از قهوههای بدون کافئین استفاده کند، اسپرسو را با آب رقیقتر کند، یا نوشیدنیهای قهوهمحور با شیر مثل لاته و کاپوچینو مصرف کند که کافئین آنها کمتر است.
عوارض افراط در مصرف قهوه در بارداری
خوردن زیاد قهوه و وارد کردن میزان زیادی کافئین به بدن، اثرات منفی بسیاری به دنبال دارد. در بعضی زنان حتی مصرف به اندازه کافئین هم در بعضی از مادران مشکلاتی ایجاد می کند، بنابراین زنان باید پیش از مصرف، طبق شناختی که از بیماریهای خود دارند و مشاوره با پزشک، بدانند که چه میزان قهوه در بارداری برای آنها مناسب است. عوارض مصرف زیاد قهوه در بارداری شامل:
1-افزایش خطر سقط جنین
2-کاهش وزن جنین هنگام تولد
3-زیاد شدن خطر مرگ ناگهانی نوزاد
4-ضعیف شدن عملکرد قلب جنین
5-نقایص مادرزادی مثل کام شکافدار
در انتها از شما خانم های عزیز که قصد بارداری دارید، باردار هستید یا در ماه های آخر بارداری خود سر می کنید تقاضا داریم اگر بیماری خاصی ندارید که مجبور به ترک کامل قهوه در بارداری نمی باشید، حداقل در نوشیدن قهوه در بارداری دوز تعیین شده را رعایت فرمایید تا دچار مشکلاتی در بدن خود و فرزندتان نشوید و بتوانید نوزادی سالم به دنیا بیاورید. کافی پارس بزرگترین فروشگاه زنجیره ای کافه در ایران دوران بارداری خوب و سالمی را برایتان آرزو می کند.
خطر سقط جنین و قهوه در بارداری
قهوه اسپرسو جزو نوشیدنیها پرطرفداری است که درصد کافئین موجود در آن بیش از سایر نوشیدنیهاست، بر اساس تحقیقات انجام شده خوردن قهوه در اوایل بارداری میتواند باعث سقط جنین شود و یا سلامت جنین را به خطر بیندازد. به همین دلیل توصیه میگردد در اوایل بارداری قهوه نخورید و یا فقط زیر نظر پزشک و به میزان معقول و تعیین شده بنوشید. بهتر است بدانید مصرف 3 فنجان قهوه یا 300 میلیگرم قهوه، خطر سقط جنین را افزایش میدهد، در واقع مصرف 200 میلیگرم یا میزان بیشتری از کافئین، خطر سقط جنین را به همراه دارد.
محدود کردن میزان قهوه در بارداری
قهوهی دم کرده بیشترین میزان کافئین را دارد، در واقع در 250 گرم قهوه، 137 تا 200 میلیگرم کافئین وجود دارد، قهوهی فوری کافئین کمتری دارد یعنی در 250 گرم قهوه، فقط 75 میلیگرم کافئین دیده می شود. بهتر است بدانید میزان کافئین موجود در یک فنجان چای، 40 تا 45 میلیگرم و یک فنجان نوشابه 37 میلیگرم است. برای آنکه میزان مصرف کافئین خود را محدود کنید و به مرور زمان آن را کاهش دهید، میتوانید به سراغ قهوه بدون کافئین بروید. علاوه بر مصرف دی کاف میتوانید، به سراغ انواع چای بروید مثل چای سبز و چای سیاه که کافئین کمی دارند و یا دم نوش های مناسب زنان باردار را استفاده نمایید که هم آرامبخش هستند و هم خواص زیادی دارند؛ در هر صورت قبل از مصرف هر کدام از نوشیدنی های ذکر شده حتما با پزشک خود مشورت کنید تا سلامت جنین به خطر نیفتد.
ترک اعتیاد به قهوه در بارداری
اگر پزشک متخصص شما مصرف قهوه را حتی به میزان کم ممنوع کرد و آن را برای سلامت شما و جنین خطرناک دید، باید به ترک قهوه در بارداری فکر کنید ولی نباید این کار را یکباره انجام دهید چون ترک ناگهانی و بدون برنامه آن باعث بروز سردردهای شدید و خستگی و کسالت در بدنتان می شود. حتما با پزشک خود مشورت کرده و بعد این کار را به مرور و با جایگزین کردن نوشیدنی های بدون کافئین دیگر انجام دهید.
قهوه در بارداری و زایمان زودرس
این سوال برای خیلی ها پیش می آید که آیا مصرف قهوه در بارداری ریسک زایمان زودرس را بالا می برد؟ پاسخ شما بله است اگر در میزان مصرف قهوه افراط کنید و از دوز تعیین شده بیشتر بنوشید ممکن است خطراتی مثل زایمان زودرس، سقط جنین و کم بودن وزن نوزاد را داشته باشید. بنابر این قهوه در بارداری را بصورت محدود مصرف کنید. برای اطلاع از عوارض و مضرات قهوه اسپرسو به سایت کافی پارس سر بزنید.
قهوه در ماه های آخر بارداری
در ماههای آخر بارداری، اسکلت جنین کامل رشد کرده و چشم هایش باز شده است و حتی میتواند تغییرات نور را حس کند، در هر هفته 220 گرم به وزن او اضافه میشود و ریههایش در حال رشد است، مصرف زیاد کافئین در این دوران، عوارض بسیاری از جمله مشکلات قلبی و کاهش وزن جنین را به همراه خواهد داشت، پس در نوشیدن قهوه در بارداری مراعات کنید و به نوزاد خود و سلامتش فکر کنید.
سوالات متداول درباره فواید و مضرات قهوه در دوران بارداری
۱. آیا نوشیدن قهوه در دوران بارداری بیخطر است؟
مصرف زیاد قهوه در بارداری توصیه نمیشود، اما مصرف محدود کافئین (معمولاً تا ۲۰۰ میلیگرم در روز) برای بسیاری از خانمهای باردار بیخطر است. همیشه بهتر است مقدار مصرف با نظر پزشک تنظیم شود.
۲. مضرات مصرف زیاد قهوه برای زنان باردار چیست؟
مصرف بیش از حد کافئین میتواند باعث افزایش ضربان قلب، بیخوابی، اضطراب مادر، کاهش رشد جنین، کاهش وزن تولد و در برخی موارد افزایش خطر سقط جنین شود.
۳. آیا قهوه میتواند برای مادر باردار فوایدی هم داشته باشد؟
در مقدار کنترلشده، قهوه میتواند به افزایش انرژی، کاهش خستگی و بهبود تمرکز کمک کند. اما این فواید فقط زمانی ارزشمند هستند که مصرف در حد متعادل باشد.
۴. آیا قهوه روی ضربان قلب جنین تأثیر میگذارد؟
بله، مصرف زیاد کافئین میتواند از طریق جفت وارد بدن جنین شود و به دلیل متابولیسم ضعیف جنین، باعث افزایش ضربان قلب و فعالیت بیش از حد او شود. حتی در بعضی موارد رابطه قهوه و افزایش فشار خون نیز دیده شده است.
۵. آیا قهوه بدون کافئین برای زنان باردار مناسب است؟
قهوه دیکف (بدون کافئین) گزینه امنتری محسوب میشود، اما همچنان مقداری کافئین دارد. با این حال نسبت به قهوه معمولی خطر کمتری دارد.
۶. آیا قهوه باعث تهوع بارداری میشود یا آن را بدتر میکند؟
در برخی افراد، بوی قهوه یا اسیدیته بالای آن میتواند حالت تهوع صبحگاهی را تشدید کند و این درست است که رابطه قهوه و حالت تهوع یک رابطه مستقیم بوده و باع آن می شود. گاهی هم نوشیدن آن همراه با غذا این مشکل را کاهش میدهد.
۷. در بارداری بهتر است چه مقدار قهوه بخوریم؟
بیشتر متخصصان توصیه میکنند زنان باردار روزانه کمتر از ۲۰۰ میلیگرم کافئین (حدود یک فنجان قهوه) مصرف کنند. این میزان معمولاً خطرات جدی ایجاد نمیکند.
۸. آیا چای یا نوشابه جایگزین قهوه محسوب میشود؟
چای، نوشابه و نوشیدنیهای انرژیزا هم کافئین دارند و نباید بیش از حد مصرف شوند. مجموع کافئین روزانه از همه منابع باید کنترل شود.
۹. اگر مادر پیش از بارداری زیاد قهوه مینوشیده، باید چه کند؟
بهتر است مقدار مصرف بهتدریج کم شود تا بدن به حالت عادی برگردد و علائم ترک کافئین مثل سردرد یا خستگی کمتر شود.
۱۰. آیا اسپرسو خطرناکتر از قهوه معمولی است؟
اسپرسو حجم کم اما کافئین غلیظتری دارد؛ بنابراین مادران باردار باید مصرف آن را محدودتر کنند یا از دیکف استفاده کنند.
در آخر با توجه به بررسی هایی که کافی پارس انجانم داد:
قهوه در دوران بارداری 80% ضرر دادر و تنها 20% مفید است پس پیشنهاد می شود مصرف قهوه در بارداری را به حداقل ترین مقدار ممکن برسانید.
